Tania and her ' Carmen years ' - Interview on www.operanederland.nl

Tania Kross en haar “Carmen-jaren”Ik heb Tania iets meer dan drie jaar geleden voor het eerst ontmoet – zij had net haar platencontract met Universal getekend, en haar eerste cd, ‘Corazón’, opgenomen. Als een blok viel ik voor haar charmes, haar spontaniteit en haar waanzinnige uitstraling. Door haar warmte en ongekunsteldheid voelde het alsof wij elkaar al jaren kenden, en het interview veranderde al gauw in een vriendschappelijk gesprek.

Sindsdien is er veel gebeurd. Zo debuteerde zij bij de DNO als Lola in Mascagni’s ‘Cavalleria Rusticana’, en keerde er vorig jaar terug voor twee opera’s van Monteverdi. Zij organiseerde haar eerste Festival, Krossin’ Gouda, en nam haar tweede cd op. Volgend seizoen gaat zij bij de Reisopera ‘La Cenerentola’ doen, maar eerst is er Carmen, haar droom rol. In Glyndebourne, in de prachtige productie van David McVicar, waarin Anne Sofie von Otter zes jaar geleden haar niet geheel geslaagde debuut maakte als Carmen.

- Hoe gaat het met Tania in Glyndebourne? Wat vindt ze van de productie? Kan ze goed opschieten met de regisseur en de collega’s? En voelt ze zich niet af en toe een beetje eenzaam, op het Engelse plattenland? Maar eens bellen …

“Deze productie is zo ongelooflijk gaaf, zo mooi, zo echt, ze klopt helemaal met mij! McVicar snapt mij gewoon heel goed, weet wat te zeggen om mij te prikkelen…. Hij is een waanzinnige acteur, en als hij de Carmens kon zingen zou hij de beste Carmen zijn. Het werken met hem is een feestje, en hij doet geen enkel moment moeilijk. Hij is een ontzettend inspirerende man.
Wat ik ook gaaf vind is dansen – ik heb mijn hele leven gedanst, en nu kan ik uitpakken. De tweede akte begint met een spectaculaire choreografie met flamencodansers (gelukkig kan ik ook flamenco!!) door Andrew George, en daar doe ik dus aan mee. Daar heb ik keihard aan gewerkt, overuren gedraaid, maar het resultaat is waanzinnig.
Ik heb de DVD met Anne Sofie gezien. Eén keer maar, om een indruk te krijgen. Je hoeft zeker niet bang te zijn dat ik erdoor beïnvloed raak. David streeft ernaar om mijn Carmen eruit te halen in zijn productie, en dat lukt tot nu toe heel goed. Mijn Carmen is natuurlijk helemaal anders, maar ik ben dan ook helemaal een ander type dan Anne Sofie.

“Ik maak Don José kapot, maar het werkt andersom ook, hoor! In het begin ben ik een leuke, jonge meid die plaagt en alles met een knipoog doet. Mijn vrije vogel, die ik ben, in de Habanera, wordt daarna in een kooitje gevangen”.

“Het is een versie met 95% van alle originele dialogen, dus er wordt flink wat gecoacht. Het is voor mij ook een ontzettende uitdaging om het echt in het perfect Frans te doen, ik moet overtuigend overkomen, en ik spreek geen Frans. Onze dirigent Stephane Deneve is gelukkig een Fransman, en zorgt samen met de coach dat alles in vloeiend Frans gebeurt. Hij was er vanaf de eerste repetitie bij en dat vond ik heel fijn”.

- Wat doe je met al die sigaretten en sigaren, heb je daar geen last van? Want er wordt heel wat afgepaft in deze productie?

“Ja, maar het lijkt erger dan het in feite is: er wordt een rookmachine aangezet en er zijn maar een paar mensen die echt roken, de rest is nep.  En ze houden er ontzettend veel rekening mee dat het roken niet om me heen gebeurt. Ik kan niet tegen sigaretten, dus ik kom met een sigaar, die wordt voor mij van tevoren bijna helemaal afgepaft door een van die dansers. Ik kan met een sigaar omgaan, die gaat niet op je longen, je krijgt er alleen wat wierooksmaak van in je mond”.

- En hoe vind je je collega’s?

“GEWELDIG! Brandon Jovanovich (Don José) is gewoon GODDELIJK! Hij is groot, en als hij me optilt dan voel ik me helemaal zo’n ballerina, zo …. hoppa … in de lucht. Hij is een knappe jongen en kan goed acteren. En het verschil in de lengte maakt toch wat uit, het plaatje klopt ook. Escamillo wordt gezongen door de Amerikaanse bariton Wayne Tigges, een charmante zanger met veel torero uitstraling. Kate Royal is Micaela, ze zingt prachtig, en haar stem kan zo mooi de ruimte vullen. En zij is ook zo leuk! De kostuums zijn werkelijk prachtig, mooie korsetten, prachtige materialen, noem maar op. Ben helemaal tevreden!”

- Veel aandacht wordt besteed aan de vechtscènes. Het moet ook, want de messen zijn echt.

“Ik geniet er elke keer van hoe ik word doodgemaakt, het is zo goed bedacht! Mijn keel wordt “doorgesneden”. Maar het is heel erg gevaarlijk, ik heb er ook heel veel mee geoefend. Brandon moet een heel snelle beweging maken, en het is allemaal heel dichtbij. Hij moet het mes over de muur heen trekken, dat is zijn security punt, en ik moet mijn hoofd daar snel wegdraaien. Het komt er op neer dat ik wegdraai van het mes dat ik niet zie, dus ik moet er echt op vertrouwen dat hij het mes op de goede plek heeft, en dat ik ver genoeg ben. Het is best eng…” 

Zij woont een paar kilometer bij Glyndebourne vandaan, in Lewes. Eerst reisde ze met de bus, maar zelfstandig als ze is (“ik wil de controle in mijn eigen handen hebben”) heeft ze uiteindelijk een auto gehuurd, en daar is ze maar al te blij mee. Het rijden links is niet zo moeilijk, en inmiddels heeft ze al uitstapjes gemaakt. Ook toen haar vriend een weekend over was, konden ze naar Brighton, naar het strand, naar de bioscoop. Tijd om te ontspannen heeft ze amper, want de repetities zijn zes dagen per week, alleen zondag is vrij.

-Dus er is ook geen tijd om je eenzaam te voelen?

“Ik voel me nooit eenzaam. Bovendien: je bent de hele dag zo intensief met mensen bezig. Als ik daar dan klaar mee ben, dan wil ik echt de tijd voor mezelf te hebben, om alles te verwerken in mijn hoofd”.

- Toen ik drie jaar geleden zei dat ze me de ideale Carmen lijkt, antwoordde zij dat het nog even moest wachten, want bij haar verloopt alles volgens een driejaren plan, en daar was toen nog geen plaats voor gemaakt. Nu wel?

“Ja, ja … maar het is echt … het is echt ongelofelijk hoe het allemaal is gegaan, en ik heb zoiets van ... Het moest gewoon zo zijn. Ik heb gezegd: zijn dit mijn “Carmen-jaren”? Nou, laat maar komen!”

Kunst voor Kross    

Willemstad - Kunstenares Jolanta Pawlak exposeert vanaf woensdag 19 maart met sieraden in het Fortkerk Museum. De 'Kross Collection', bestaande uit kruizenhangertjes, is bedoeld om te memoreren aan de Paasdagen.

Pawlak draagt het werk op aan operazangeres Tania Kross. Haar mezzosopraan-stem heeft Pawlak geïnspireerd dit werk te maken. Ter opening van de tentoonstelling zingt Kross op haar beurt a capella in de kerk. Ook wordt er orgelmuziek gespeeld door Dr. P.J. Boodt en Jan Koolhaas. Ondertussen worden de kruizen aan kettingen getoond door twaalf modellen. De kettingen wordt tijdens de expositie ook te koop aangeboden. Een gedeelte van de opbrengst van de verkochte kruizen tijdens de expositie komt ten goede aan het Fortkerk Museum. De tentoonstelling is te zien tot 4 april. Op Goede Vrijdag en de Paasdagen is het museum gesloten. De andere dagen is het museum geopend van maandag tot en met vrijdag van half tien 's ochtends tot één uur 's middags.

Art for Kross

G.F. Händel, Giulio Cesare in Egitto, Freiburger Barockorchester conducted by René Jacobs , directed by Karl-Ernst & Ursel Herrmann,  performances at La Monnaie in Brussels, and De Nederlandse Opera/Stadsschouwburg, Amsterdam  

On Tuesday, Giulio Cesare was sung with agility by the counter-tenor Lawrence Zazzo, while Tolomeo was taken with exhausting zest by Dutch mezzo Tania Kross, who actually played Ptolemy as a woman - surely a first ? - turning the role into an exercise in high camp.

The Financial Times, Richard Fairman, February  20, 2008

 Living - Interview

'Ik leef voor de liefde. Dat is het allerbelangrijkste.'

Als kind op Curacao wilde ze het liefst tekenfilmheldin worden. Nog steeds vindt Tania Kross, 31, dat operazangeres het dichtst in de buurt komt. 'Je hebt de jurk, het sprookjesachtige decor, de boze schoonmoeder, de prachtige muziek, en dan mag ik nog zingen ook ! ' In Living vertelt de mezzosopraan over liefde, ambitie en het belang van onbevangenheid.

"Naïviteit is mijn grote troef. Ik duik gewoon het leven in en ga ervan uit dat het goed komt". Eén van de ergste Nederlandse ziektes is volgens Kross dan ook 'anticiperend lijden'. Waarom je nu al zorgen maken over iets dat straks eventueel mis kan gaan? Terwijl het misschien niet eens gebeurt ! En als het toch gebeurt, raap jezelf  bijeen en dóe er wat aan. Ik onderneem de dingen gewoon, op een onbevangen manier. Als ik  me had laten leiden door wat er mis kan gaan, was ik nooit gekomen waar ik nu ben." Met die houding kwam Tania, zeventien jaar oud, in Nederland aan om naar het Conservatorium in Utrecht te gaan. Op Curacao zong ze al, onder andere in een kerkkoor; ze kreeg een beurs om klassieke zang te gaan studeren. Met haar ouders was ze wel eens op vakantie geweest in Nederland. "Dus dat er eendjes in het water zwommen, dat wist ik wel. Maar dat was dan ook zo ongeveer alles." Ze dacht dat de auditie niet veel meer zou zijn dan een formaliteit. "Dat was nogal naïef, inderdaad. Maar het was maar goed ook, dat ik dat dacht, want daardoor was ik heel ontspannen." Tania werd aangenomen en ontwikkelde zich snel richting opera. Ze deed vanaf haar tweede studiejaar wereldwijd mee aan concoursen, die ze vrijwel zonder uitzondering won. "Als ik iets voor ogen heb, stort ik me er vol overgave in. Vervolgens ga ik supergedisciplineerd en gestructureerd te werk. Ik bereid me tot in de puntjes voor en ik kom nooit te laat." Een control freak, dus. Niet echt een Antilliaanse eigenschap, vindt ze zelf. "Daar, op de Antillen, ben ik de enige die op tijd komt. Hier verwachten mensen vaak een Antilliaanse mentaliteit van mij. Die heb ik ook wel, maar mijn werkhouding is heel Hollands. Dat maakt me een opvallend verschijnsel, zowel hier als op Curacao." Als Curacaose weigert ze mee te doen aan de Nederlandse 'doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg'-mentaliteit. Dodelijk voor alle creativiteit, vindt ze dat. De combinatie van Caribische temperament en Hollandse zakelijkheid, de mix van westerse en tropische cultuur, maakt haar uniek. "Het heeft tot nu toe in mijn voordeel gewerkt. Maar toch ben ik blij dat ik dat stempel langzaam maar zeker kwijtraak. Ik word nu steeds meer 'Tania Kross, mezzosopraan'. Niet meer per se 'die Antilliaanse zangeres'.  Discipline en overgave:  die vewacht ze ook van de mensen om zich heen. Kritisch, noemt ze zichzelf, en veeleisend. "Ik tolereer het niet als iemand niet op tijd komt, of onvoorbereid is. 'Bazig' is een wat al te negatieve term, maar ik ben wel leidend, in ieder geval geen volger. Ik kan prima werken in een team, maar als het puntje bij paaltje komt, moeten de spotlights wel hier zijn",  en ze wijst op haar kruin. "Gelukkig is dat ook altijd het geval, wnat ik ben tenslotte de zangeres. Ik zit niet in de derde rij van de violen."

Offers brengen

Het predicaat lief is ook niet aan Tania besteed. Een raar woord vindt ze dat maar, 'lief'. Zo oninteressant ook. "Ik ben niet lief. Tenminste, niet als mens in het geheel." Lief zijn is een bijproduct van de relaties met de mensen om je heen, vindt ze. Ze kan wel lief zijn, bij tijd en wijle. Omdat ze van iemand houdt, voor wie ze wil zorgen. "Maar sorry, hoor, kijk nou eens goed naar mij. Dan zie je toch geen lief meisje ? Ik kan soms ook echt een beetje agressief worden van al te lievige mensen. Kom op, denk ik dan. Word Wakker en kom voor jezelf op. Maar begrijp me niet verkeerd, ik werk vanuit liefde. Sterker nog, ik leef voor de liefde. Dat is het allerbelangrijkste. Liefde voor de mensen om me heen. En natuurlijk liefde voor de kunst, voor de opera.". Tania is streng voor zichzelf in de voorbereidingsfase. "Ik wil perse alles goed doen. Ik leef me volledig in in mijn rol, ik onderzoek kunst, literatuur,  en stijlen uit de tijd waarin de opera zich afspeelt, hoe zag het er toen uit ? Net zo lang tot ik het geloofwaardig kan overbrengen - echt geloofwaardig. Ik zoek de beste coaches voor de uitspraak van de talen waarin ik zing (Frans, Duits, Russisch,  Tsjechisch, Italiaans, red). Alles moet feilloos zijn, en muzikaal perfect. Verder ga ik niet uit. Ik drink nooit een wijntje. Nee, dat voelt niet als een offer. Alleen de tijd die het kost, is een offer. Tijd die je dus niet spendeert met de mensen die je liefhebt. Die balans vinden is moeilijk. Soms denk ik: ik wil niet. Ik wil hier blijven, een ontbijtje eten met jou. Maar dan moet ik toch het vliegtuig in." Dat ontbijtje geniet ze het liefst met Henkjan, de man die haar een jaar geleden veroverde met verse muntthee en tropische honing. Hij had haar gezien bij Pauw & Witteman en zette alles op alles om haar te ontmoeten. Maar Tania zag het eigenlijk niet zo zitten. Ze vond het maar lastig. Haar vorige relatie was net beëindigd en ze was volop bezig met haar carriere. Tot hij haar op een gegeven moment mailde: dat het maar eens afgelopen moest zijn, dat ze hem niet zo moest laten hangen. Ja of nee. Vooruit, zei hij, je hebt meer stijl dan dat ! "Hij gaf tegengas en dat was ik niet gewend. Ik vond het prachtig. Toen heb ik hem uitgenodigd voor een concert. Mijn terrein. Die bewuste avond was ik het alweer een beetje vergeten - er komen veel mensen naar mijn concerten. Maar in de pauze kwam er opeens die man op me af met een groot glas verse muntthee en een pot tropische honing. Binnen drie minuten wisten we het van elkaar: wij blijven samen. Hij is mijn motivatie om door te gaan als ik het wel eens moeilijk heb,  gewoon omdat ik zoveel liefde en energie voel als ik dan aan hem denk. En als ik nu een liefdesaria zing, voel ik het nóg intenser en dieper. Het zingen krijgt een heel andere dimensie als je hart er ook vol van is. Als je bijvoorbeeld gefrusteerd bent over de liefde, en je moet iets heel romantisch zingen, dan smaken de woorden bitter. Dat hoor je aan de klank van je stem. Maar nu smaken ze zoet, dat is ook hoorbaar. De klank is dieper, rustiger en voller".

Gepassioneerd

Als kind is er al een klein podiumbeestje in Tania. Op ballet was ze als een van de weinigen bloedserieus. En als er werd opgetreden, moest alles perfect zijn, haar jurk, haar, schoenen, alles was tip-top in orde en zorgvuldig gecontroleerd. "Ik wa totaal gefocust. Dit is mijn podium en vandaag is het mijn debuut, dacht ik dan plechtig. De rest deed het een beetje voor de lol, maar ik wist precies waar ik mee bezig was.". Op Curacao was ze behalve 'dat meisje met dat wilde haar', ook altijd 'dat meisje dat zingt'. Ze zong in een kerkkoor. Daarnaast was ze tekenfilmfanaat, niet in de laatste plaats vanwege de muziek in die films. Klassieke muziek. "Later als ik groot was, wilde ik tekenfilmfiguur worden, Sneeuwitje of zo. Opera-zangeres komt daar het dichtst bij in de buurt," zegt Tania."Je hebt een prachtige jurk, een sprookjesachtig decor, zeven dwergen op het podium, een boze stiefmoeder en een orkest, dat prachtige muziek maakt. En dan mag ik nog zingen ook. Ja, dan voel ik me net die heldin. "Zo bezien zouden musicals volstaan, denk je. Maar nee: "ik hou juist zo van de complexiteit van klassieke muziek. Een popliedje kan ik in drie tellen analyseren. Maar voor een aria heb ik drie dagen nodig.  Dat is het verschil. Het boeit me mateloos, als die lagen van al die stemmen en instrumenten. Het houdt me scherp. Dat bezig zijn van mijn brein heb ik nodig.".  Ambitieus is Tania naar eigen zeggen zeer. Haar grootste uitdaging is dan ook het vinden van een balans tussen werk en privé. Werk gaat bijna voor alles, namelijk. En niet alleen doordat ze zo gepassioneerd en gedisciplineerd is, maar ook omdat de concurrentie moordend is. Het zijn de clichés: ieder concert kan je laatste zijn, je bent zo goed als je laatste optreden. Ik kan het me niet permitteren eens wat minder te presteren. Dus als een vriendin gaat trouwen terwijl ik de volgende dag een optreden heb, dan is het heel spijtig voor mijn vriendin. Maar dan ga ik dus niet. Gelukkig begrijpen mijn vrienden en familie dat wel."

Onvoorwaardelijk genieten

Toch wil ze ook graag kinderen, over niet al te lange tijd. Geen idee nog, hoe dat moet. "Ik zal alles nóg strakker moeten organiseren dan ik nu al doe. Keuzes maken en nee leren zeggen, want ik zeg dan ja tegen iets anders, iets heel groots. Maar ook daar stap ik weer onbevangen in. Ik kan me wel druk maken over hoe moeilijk het allemaal zal zijn, maar wat heeft dat voor zin?  Ik heb altijd geweten dat ik graag moeder wilde worden. Daar zal ik dan de consequenties van moeten dragen. Het zal nog harder zoeken zijn naar die balans tussen werk en privé. Ach, ik zie wel hoe we dat straks doen. Gelukkig heeft mijn vriend al een kind, hij weet waar hij aan begint.". Als Tania praat, praat alles aan haar mee. Haar ogen, handen, haar. Dat, in combinatie met haar temperament ("12 op een schaal van 1 tot 10"), maakt dat ze met gemak een podium vult. Daar voelt ze zich dan ook heerlijk. "Het geluid van de muziek vanuit de orkestbak, de gezamenlijke inspanning van al die mensen die zitten te toeteren en te strijken, dat geeft zo ongelooflijk veel energie. Dat slurp ik allemaal op als ik op het podium sta. Daar geniet ik onvoorwaardelijk van, zonder mitsen en maren. Ik ben niet nerveus, ik heb nooit plankenkoorts, ik vind het alleen maar heerlijk. Hier, in deze wereld wil ik blijven, denk ik dan, zó prachtig !" Maar als de dirigent aangeeft dat het stuk ten einde is, is het ook wel weer mooi geweest. En tijd om terug te gaan naar de 'echte' wereld. "Gelukkig is het dan altijd fijn om terug te keren. Ik voel me rijk, stinkend rijk. In mijn leven, met de kansen die ik krijg, met mijn werk en met de mooie en bijzondere mensen om me heen.

Droomrol - Rosina, uit Rossini's opera 'De Barbier van Sevilla', is een van mijn favorieten. Ik kende de muziek van Bugs Bunny-tekenfilms. Toen ik de opera voor het eerst hoorde, was dat meteen mijn doel: Rosina zingen

Sterke rots - Ik haalde hem uit een Curacaos watertje, hij is roze van de poep van flamingo's. Het is mijn rotsje in de branding. Hij ligt altijd naast mijn bed

Peru-chic - Deze poncho heb ik tijdens onze laatste vakantie in Peru gekocht. Ik wil er graag een jurk van laten maken.

Zinnig meubel - Als ik veel zit, vormen mijn rug en en middenrif een probleem. Dat is niet goed voor mijn stem. Met deze poef kan ik 'actief' zitten. 

Publieksprijs - Mijn Edison is een publieksprijs, daar hecht ik extra waarde aan.

Eigen opera - Toen ik 'Slaaf en Meester' van Carel de Haseth las, wist ik dat ik er een opera van wilde maken. We zijn ermee bezig, ik weet zeker dat het een succes wordt.

Het dierbaarste - Dit schilderde mijn vriend samen met zijn dochter. Die rode ben ik. En dat is het gat in zijn hart, dat heelt als wij samenzijn. Het liefste cadeau ooit.

What you wish for - Ik was 21 en in New York, toen ik dit boek kreeg. Ik zei tegen mezelf: de volgende keer dat ik hier ben, hangt mijn foto in Carnegie Hall. Acht jaar later was het zover. Dé bevestiging dat je moet benoemen wat je wilt bereiken. Dit boek markeert dat idee.

Blijk van waardering - Een opdracht van Carel de Haseth, die het libretto voor de opera schrijft, voor in zijn boek:  'Voor Tania, met waardering voor alle mooie dingen die zij voor haar eiland heeft gedaan'.

Koraal - Deze ring is gemaakt door Jolanta Pawlak, van de koralen van Curacao. Zo heb ik altijd een stukje van mijn eiland bij me. Ik draag vrijwel alleen maar sieraden van Jolanta Pawlak, je hebt verder niets nodig. Maar dit is mijn favoriet.

5 x Tania Kross

1. "Ik breng behoorlijk wat offers om mijn werk te kunnen doen zoals ik het doe. Maar aan de andere kant: van negen tot vijf op een kantoor, dát zou voor mij pas een offer zijn."

2. "Mijn kansen creëer ik zelf. Ik probeer zo dynamisch mogelijk in mijn vak te staan".

3. "Veel mensen doen alsof ambitie een vies woord is. Gelukkig dat jij dat jij het niet bent, denk ik dan. Zo is meer plek voor mij."

4. "Gelukkig kan ik mijn emoties in mijn werk kwijt. Anders zou ik me maar zo bij de bushalte ter aarde kunnen storten om me af te vragen wááhróóóóm die bus toch nu vertraging heeft. Bij wijze van spreken."

5. "Ik sta met alles wat ik heb achter mezelf. Dat is veel meer waard dan een platte buik".
 

Tania Kross - Operazangeres

"Eigenlijk piek je rond je vijftigste jaar'

In 2000 won operazangeres Tania Kross de NPS Cultuurprijs, bijna acht jaar later heeft de halve wereld de diva met kroeshaar leren kennen. Door de muziek leerde de Curacaose zich verplaatsen in andere volkeren en culturen. 'In opera komt alles bijelkaar: muziek, dans, geschiedenis, lifestyle, oorlog en vrede'.

‘Van kleins af heb ik altijd muziek in mijn hoofd. Ik dacht dat dat normaal was, dat iedereen zo’n cd’tje in zijn hoofd heeft. Het is als oorsuizingen. Ik heb er verder weinig last van, hoor. Daarnet vertelde ik u over mijn rol in Madama Butterfly. Die muziek zal nu de hele dag in mijn hoofd blijven zitten, wat ik ook doe.’

 Toen operazangeres Tania Kross in 2000 de NPS Cultuurprijs won, zei jurylid Joost Prinsen: “Ik geloof dat we allemaal een beetje verliefd zijn op Tania Kross.” Nauwelijks zeven jaar later heeft de halve wereld de mezzosopraan als diva leren kennen. ‘Nou, diva? Is het nog wel een begrip? Gerard Joling laat zich ook diva noemen. Diva betekent goddelijk. Het is niet zo dat wij de hele dag op onze rug liggen. Maar ik moet bekennen dat er voor operazangers nog wel iets van aanbidding is. En dat is prettig.

 ‘Het is een zwaar vak. Ik speel nu Tolomeo in Händels Julius Caesar. Ik ben getransformeerd tot een jongetje van veertien jaar met een kaal hoofd. Het is een beweeglijke rol, met boksen en schermen. Ik heb twee maanden in de Munt in Brussel gespeeld. Het podium is een helling. Daar heb ik al die tijd  als een vlinder heen en weer op zitten rennen. Topsport. Ik heb last van mijn rug gekregen. Maar dat wil je niet voelen. We spelen vrolijk door, nu in Amsterdam, straks als Carmen in Riga.

 ‘Het is een waanzinnig vak, maar je moet er echt van houden. Ja, noem het maar een roeping. Hoe kom je anders als meisje uit Curaçao in de opera terecht. Ik wil voorin staan op het podium, spots over me heen. Als je daar niet voor uitkomt, ben je gek om operazangeres te willen worden. Je weet niet eens waar je morgen slaapt. Het houdt nooit op. Ik zet altijd door, ga ergens voor. Als ik mijn studentenbaantje zou hebben aangehouden, zou ik nu ook topmanager bij Ikea zijn geweest.’

 Klassieke muziek kende ze alleen van tekenfilms. Later in het kerkkoor leerde ze de missen van Mozart en Mendelssohn kennen. Toen ze op haar zeventiende naar Nederland kwam, dacht ze nog steeds dat Franz Schubert een schrijver was, want ze had die naam op een boek zien staan. De eerste woorden van haar lerares op het conservatorium in Utrecht waren: “Je kunt niet zingen, maar je bent wel een zangeres.”

 Diva met kroeshaar, dat valt op. Iedereen gaapt haar na als ze door het Brusselse restaurant naar het gereserveerde tafeltje schrijdt. De podiumuitstraling laat Tania Kross niet meer los, ook niet als ze boodschappen doet. Er is een speelse diepte over haar gevallen. Een vrouw die altijd de plek, misschien wel het land, draagt waar ze vertoeft. Vrij en complexloos, geheel van zichzelf.

 ‘Alles wat ik geleerd heb, heb ik in Nederland geleerd. Op Curaçao was er alleen fiësta, strand, gezelligheid. Door de muziek heb ik me kunnen verplaatsen in de belevingswereld van volkeren en culturen. In opera komt alles bij elkaar, muziek, dans, geschiedenis, lifestyle, oorlog en vrede in een bepaalde tijd. En dat deel je dan met een paar honderd mensen in de zaal. Voor de rol van Suzuki in Madama Butterfly ben ik alles over Japan gaan lezen. Ik ben in musea naar schilderijen gaan kijken. Dat noem ik voorwerk: een vreemde cultuur helemaal naar je toehalen. Ik heb leren lopen als een Japans meisje, heb geleerd hoe ik mijn handen moest houden bij een theeceremonie. Hoe ik moest kijken. Ik was geheel Japanse geworden, tot in het huilen toe.

 ‘Als kind vond ik alles leuk. Mijn broer vond alleen zeilen leuk, en verder niks  !!!!! Tekenles, tennis, ballet, zeilen, het werd ons allemaal door onze ouders aangeboden. Met zo’n idee van: we zien wel waar de kinderen uitkomen. Ik heb alles aangehouden. Het enige wat ik heb laten vallen is kleding naaien. Toen ik naar Nederland kwam, dacht mijn vader dat ik informatica zou gaan studeren. Hij was zelf IT’er. Ik zei dat ik wou zingen. Niet pop, klassiek. Bij pop gebeuren de dingen in vier minuten; opera is een epos.’

 Ze voelt zich beslist geen vreemde in Nederland. Maar er zijn natuurlijk cultuurverschillen. ‘Op Curaçao word je gezegd dat je Nederlandse bent. In Nederland kreeg ik te horen dat ik Antilliaanse ben. Toch raar, ik ken maar drie van de zes eilanden. Ik weet meer over Nederland dan Nederlanders. Wij moesten dat allemaal gewoon leren. Mijn moeder kent alle rivieren, zij weet precies waar Overijssel eindigt. Ik voel me overal thuis en kan overal mijn weg vinden. Mijn ouders zijn me naar Naderland gevolgd. Mijn vader kon zo aan de slag als IT’er. Hij is nu gepensioneerd. Mijn ouders gaan in mei terug naar Curaçao. Ik blijf, maar ik zal ze missen. Ze gingen altijd mee naar een voorstelling, ook in Berlijn en New York. Iedereen wist meteen dat zij de ouders van Tania Kross waren – de enige bruine mensen in de zaal.

 ‘Wat ik dodend vind aan de Nederlandse cultuur is de niet uit te roeien mentaliteit van: doe maar gewoon. Daar snapte ik niets van toen ik in Utrecht kwam studeren. Voor mij is wat ik doe helemaal niet gewoon. In het begin begreep ik niet dat je kon zingen over duiven en weilanden en over dauw als tranen in je ziel. Nu wel. Ik zong mee met de Matthäus Passion in een vertaling van Jan Rot. Nou, daar werd met misprijzen naar gekeken. Er was VEEL - ERUIT kritiek, ook op mij omdat ik te gepassioneerd zong. Bach in het Nederlands, hou op zeg. Het is alsof je een snor tekent op de Mona Lisa. Ik zei nog dat het ging om de heiligheid van de kunstvorm, niet om de taal, maar die trots kreeg ik er bij mijn criticasters niet in. Nederlandse componisten hebben prachtige liederen geschreven, maar er is geen cultuur van trots in dit land. Niemand mag aan de Matthäus Passion komen, en zeker geen Nederlander.’

 Uitspraken over de Antillen als rovershol raken haar niet. ‘Ik ben niet gevoelig voor mensen die geen idee hebben waar ze het over hebben. Als ze in het buitenland horen dat ik uit Amsterdam kom, is het eerste wat ze zeggen: o, drugs, prostitutie, kaas en tulpen. Dat is wat de wereld van Nederland weet. Wat weet Nederland van de kleine eilandjes? Bolletjesslikkers, corruptie, rovershol. Mij zul je niet horen zeggen dat Amsterdam de stad is waar ’s nachts criminelen worden geliquideerd. Ik fiets vaak ’s nachts naar mijn woonbootje: niks aan de hand. Ach, zo’n dwaas die denkt een hele groep te kunnen schofferen, houdt mij niet bezig. Dat zegt meer over hem dan over de geviseerde groep.

 ‘Op Curaçao was ik blank. De witste van de klas. In Nederland bleek ik ineens zwart te zijn. Ik reed op het fietspad naar de zangles en deed tingelingeling. Dat was niet naar de zin van demonstrerende skinheads. Een seconde later lag ik op de grond. Vervolgens werd ik met een paraplu geslagen. Ik werd ook nog uitgescholden voor rot-Marokkaan. Dat was niet het ergste. Toen ik daar op de grond lag met mijn fiets over me heen wou een jongetje van een jaar of 12 mij helpen. Zijn moeder, een blanke vrouw met een permanentje riep: doorlopen! Het jongetje wist het ook niet meer. Zijn blik vol ontreddering vergeet ik niet.’

 Tania Kross kan tegen een stootje. ‘Toen een oom op Curaçao hoorde dat ik in Nederland muziek ging studeren, zei hij: “Denk maar niet dat jij zo belangrijk bent. Je kan wel leuk zingen, maar in Nederland ben je maar een nummertje.” Toen dacht ik: hoe durf jij dat tegen mij te zeggen? Ik nam me heilig voor eens flink te laten zien hoe speciaal ik wel ben. Sinds die dag weet ik: ik zal nooit een nummer zijn.

 ‘Ik wil niet iemand zijn die geluid maakt. Ik heb twee platen, een Edison, nog een paar publieksprijzen, maar dat is niet wat ik doe. Dat is niet waar ik voor leef. Ik wil mijn publiek alles geven. Vier uur lang. In een intense wisselwerking. Cecilia Bartoli is een soort klassieke popster. Dat ben ik niet. Cecilia heeft gekozen voor cd’s en concerten. Ik wil live op het toneel staan. Met concerten ben je in een avond klaar. Ik ben met een productie drie maanden onderweg. Dat is mijn leven. Toch zolang er nog geen kinderen zijn. Ik heb een vriend, ja. Hij zit in de internetbusiness. Natuurlijk wil ik trouwen: ik ben een heel traditioneel meisje.’

 Toen ze in de Staatsoper van Hannover zong benoemde een recensent haar tot een perlenschöne Stimme. De doorbraak van Tania Kross is niet in één moment te vatten. ‘Bepalend was zeker toen ik op mijn 23^ste het Cristina Deutekom Concours won. Ik kwam helemaal uit het niets. Ik studeerde nog en deed eigenlijk mee om auditie-ervaring op te doen. Stond ik daar te zingen. Ik herinner me dat ik toen dacht: oké Tania, jij wou zingen, zing dan voor je leven.

 In New York in Carnegie Hall staan, was ook weer een stap, heel opwindend. Drie jaar geleden moest ik op het Edison Gala invallen voor Angela Gheorghiu. De Roemeense topsopraan wou niet naar Amsterdam komen omdat haar naam niet groot genoeg op de affiche stond. Tijdens het Gala vroeg iedereen zich af: waar komt dat koffiekleurig meisje in godsnaam vandaan?  Niet uit het niets dus, want de volgende dag kwam mijn eerste cd uit.

 ‘Deze zomer zing ik Carmen in Glyndebourne, het meest prestigieuze operafestival. Daar worden carrières gestart. Daar sta ik dan als Carmen. Dat is echt mijn rol. Carmen heeft een diep gekarteld karakter. Er zit veel in haar verscholen. Zij is de vrouw die kiest voor haar leven, wat ze wil eten en waar ze wil wonen. Een vrouw die voor zichzelf opkomt. Zij heeft de vrijheid boven de liefde verkozen. Net voor ze dood gaat zegt ze: “Carmen heeft nooit een leugen verteld. Vrij zal zij leven, vrij zal zij doodgaan.” Dat ontroert mij zeer.

 ‘De vrijheid van Carmen zoek ik ook. Er zijn mensen die je claimen, die grip op je willen hebben. Sommigen roepen dat ze mij ontdekt hebben. Daar word ik priegel van. Dan lijkt het of ik zelf geen vrije keuze heb gemaakt, en dat heb ik wel gedaan. Het was ik toch die al die tijd heeft gewerkt. Ik omring mij met de beste mensen. Ik reis de wereld af, op zoek naar de beste coaches. Nu zit ik weer in Parijs, bij Jeanine Reiss. Zij heeft alle groten gecoacht, van Maria Callas tot Placido Domingo. Madame is stokoud, maar speelt nog als een gek. Haar lessen duren anderhalf uur. Zij brengt mij heel veel bij. Zulke mensen vind je niet in Nederland.’

 Ook opera is een concurrerend wereldje met scherpe competitie. ‘Ze staan met duizenden in de rij om mijn baan te hebben. Ik heb ook niet altijd gekregen wat ik wou. Het heeft te maken met het type dat je bent. Soms ben je niet geschikt voor een rol. De concurrentie is wel heftiger onder sopranen dan onder mezzo’s. In Julius Caesar kan ik vier rollen spelen. Castraatrollen kan ik zingen tot ik erbij neerval.

 ‘Het is keihard werken, maar er komt ook een beetje geluk bij kijken. Jij moet die hoge c er uitknallen, dat doet een ander niet voor je. Er zijn mensen die mooier zingen dan ik, maar je werkhouding is ook belangrijk. Ik doe veel voorwerk. Sommige aria’s regisseer ik zelf. Het aparte van mijn stem? Donker van kleur en toch licht en flexibel. Een donkere stem gaat meestal gepaard met zwaarte en lange lijnen. Ik kan perfect riedels zingen. Dat hoor je niet vaak. Aan de top of aan de bodem, de kwaliteit van de stem blijft hetzelfde. Laatst schreef iemand dat ik een koperkleur in mijn stem heb. Dat vond ik mooi.’

 Ouder worden hoeft geen probleem te zijn. ‘Een stem verandert, ja. Eigenlijk piek je rond je vijftigste. In dat perspectief moet ik mijn stem zo flexibel mogelijk houden. Als ik te zwaar ga zingen, krijg je te veel spanning op de stembanden. Dan maak je wilde lucht. De opdracht is: je stem zo elastisch mogelijk houden. Ik zit nu in mijn Mozart-, Händel- en Rossini-jaren. Later ga ik voor andere rollen. Maar ik zal het altijd blijven combineren met Rossini. Ik moet het af en toe een beetje humoristisch kunnen houden. Dat is gezond voor een stem.

 ‘Als ik geen voorstelling heb, oefen ik niet. Gisteren heb ik meer dan vier uur gespeeld. Het opbouwen van een stem duurt heel lang, het onderhoud is minder intensief. O ja, ik zie me op mijn 80^ste nog wel ergens een leuke bijrol zal zingen. Tenminste, als het publiek mij dan nog wil zien. Opera heeft ook rollen voor bejaarden. Een heks spelen, om er maar een te noemen. Placido Domingo is de zeventig voorbij en nog steeds geliefd. Er zijn ook trucjes natuurlijk: dropje voor dit, drankje voor dat. En de technologie biedt mogelijkheden om een stem te versterken. Maar de echte truc blijft toch: slapen en rusten. De stem zo weinig mogelijk gebruiken. Het is een levend instrument, je hebt er maar een. Je kan niet zeggen: duw mij maar een andere Stradivarius door de strot. Je moet het doen met wat je hebt. Ik kom niet in rokerige ruimtes en draag altijd een sjaal.’

 Zenuwen heeft ze niet meer. ‘Ik moet nooit voor een voorstelling nog even naar het toilet. Wat wel heel gek is: op belangrijke momenten had ik altijd mijn Frauentage. Gelukkig ben ik er goed doorheen gekomen. Ik heb nu een fantastische manager die ik helemaal kan vertrouwen, dat brengt ook rust. Toen ik net begon, ben ik door mijn toenmalige Duitse agente voor het blok gezet. Zij had een aanbod van de Nederlandse opera voor me. Ik stond in Hannover en moest de maand rond zien te komen met 650 euro. Bij de Nederlandse opera had ik op een avond vier keer zoveel kunnen verdienen. Dat was zuur.’

 Schilderen is haar hobby, zij het dat ze geen echte stijl heeft. ‘Ik maak nu grote tekeningen op grote doeken: vlinders, felle kleuren. Het gaat er mij om dat je met verf bezig bent.’

 Aan haar rechterhand draagt ze een prachtige ring. ‘Die heb ik gekregen van een Poolse kunstenares die op Curaçao woont. Een koraal uit de zeebodem gepikt.’ Op haar verzoek heeft dichter Carel de Haseth een tekst geschreven over haar ultieme moment op Curaçao. ‘Ik zwom in zee, op mijn rug. Onder mij voelde ik de koude en warme stromingen en hoorde ik de koraalsteentjes kraken. Toen begon het te regenen. Ik was zo gelukkig dat ik had kunnen sterven.’

Elsevier, Hugo Kamps, maart 2008

"Kies ! "

Wat is je mooiste herinnering aan de HKU ?

Mijn eerste orkestproject, "The Rake's Progress". Ik zat in het tweede jaar. Het was als het ware de eerste rol die ik kreeg, dus dat blijft je bij.

Wie uit je studententijd zou je graag nog eens terug willen zien ?

Monique Cremers, die op de administratie werkte. Weet je waarom ?  Ik kwam uit Curacao om in Utrecht toelating te doen. Ik wist nog niets natuurlijk. Helemaal niets. Ik sta aan de balie en zeg: "Hallo, ik ben Tania Kross". "Hé! Jij bent Tania uit Curacao!", antwoordde Monique. Ik voelde me zo welkom. Dat was een bepalend moment voor mij. Hier moest ik gaan studeren, want deze mevrouw kende mij. Het had zo'n persoonlijke sfeer, dat was toch wel erg belangrijk voor mij.

Wat is het belangrijkste dat je op de HKU leerde ?

Ik denk de operaklas. Ik was uiteraard niet de enige op het Conservatorium die zangles had. Maar een paar mensen daarvan mogen naar de operaklas. Ik heb er drie jaar in gezeten, en het geeft net die dimensie die je nodig hebt om volledig te kunnen functioneren als operazangeres. In je stemgebruik, maar ook in het leren dat je stem slechts een onderdeel van het geheel vormt.

Voor wie heb je binnen je vakgebied bewondering ?

Cecilia Bartoli, vanwege haar uiterst gedreven passie.

Wat is je belangrijkste tip aan huidige studenten ?

Een belangrijk verschil tussen mensen die wel en niet doorbreken, is dat de eerste groep volgens mij zo'n beetje naïef is.... Ik ben zo iemand die zo naïef is om te denken dat het altijd goed zal gaan. Ik ben een geboren optimist en laat me niet snel beïnvloeden. Geniet gewoon van wat je doet en dan komt het allemaal goed.

 Wereldomroep 60 years, in the Amsterdam Concertgebouw, with tenor Enrique Folger, pianist Randal Corsen, Concertgebouworkest Koper, percussionist Trilok Gurtu and many others. The gala concert is being broadcast on December 23, 15.23 hrs, NL 1.

Prinses Máxima was deze week het stralende middelpunt op het jubileumgala van de Wereldomroep in het Amsterdamse Concertgebouw. Daar vierde de Wereldomroep zijn 60-jarig bestaan met optredens van artiesten uit alle windstreken. Máxima genoot met zo'n 1500 andere gasten van optredens van onder anderen Bløf, de Curaçaose mezzosopraan Tania Kross en de Argentijnse tenor Enrique Folger.  

Earlier this week Princess Máxima was the radiant pivot of the jubilee gala of the Wereldomroep, which took place in the Amsterdam Concertgebouw. The Wereldomroep celebrated its 60th anniversary by inviting artists from all corners of the world. Together with around 1500 other guests Máxima enjoyed performances of among others Bløf, mezzosoprano Tania Kross and the Argentinean tenor Enrique Folger.

De Telegraaf, Stan Huygens, 2 december 2007

Heerlijk Prinsengrachtconcert

Bij de wereldberoemde bariton Thomas Hampson heeft Tania Kross een streepje voor. Twee jaar geleden weigerde prima donna Angela Gheorghiu tijdens het Edison Gala met Hampson op te treden omdat haar naam te klein op het affiche stond. De hartveroverende Kross wilde best zingen naast de supercharmeur en redde het concert - rechtstreeks op tv. De beloning kwam zaterdag - alweer rechtstreeks op tv - want nu zong Kross bij Hampson en zijn vaste pianist Wolfram Rieger een aanstekelijk vrolijke Rossini-duet op het 26e Prinsengrachtconcert..... Uiteraard ging Hampson, samen met Kross, het publiek ook voor in het traditionele Aan de Amsterdamse Grachten.

The world famous baritone Thomas Hampson has a special place in his heart for Tania Kross. Two years ago prima donna Angela Gheorghiu refused to sing with Hampson at the Edison Gala because her name was mentioned too small on the posters. The ravashing Kross did not mind singing besides this Prince Charming and saved the concert - live broadcast on national tv. The reward came on Saturday, again live broadcast on national tv - because now Kross was special guest of Hampson and his  regular pianist Wolfram Rieger, and sang a catching cheerful Rossini duet on the 26th Prinsengrachtconcert.  Of course both Hampson and Kross took the lead in singing the traditional Aan de Amsterdamse Grachten with the audience.

NRC Handelsblad, Kasper Jansen, 20 augustus 2007

Tijdens het hoofdconcert glorieerde Hampson met liederen van onder anderen Schubert en Mahler. Verder zong hij aria's uit operarepertoire van Mozart en Verdi. Samen met Tania Kross bracht hij een duet uit Il Barbiere di Siviglia van Rossini ten gehore.

During the main concert Hampson was glorying in Lieder of among others Schubert and Mahler, followed by aria's out opera repertoire of Mozart and Verdi. Together with Tania Kross he sang a duet out of Rossini's Il Barbiere di Siviglia.

De Telegraaf, 20 augustus 2007

De grote verrassing was het duet van Figaro en Rosina uit Rossini's Il Barbiere di Siviglia. Als een ware gentleman liet Hampson de Nederlandse mezzo Tania Kross de show stelen.

The great surprise of the concert was the duet of Figaro and Rosina out of Rossini's Il Barbiere di Siviglia. As a real gentleman Hampson had Dutch mezzo Tania Kross steal the show.

Het Parool, Hans Visser, 20 augustus 2007

De gracht was voor de 26e keer het toneel van het klassieke openlucht concert, waar dit keer de wereldberoemde bariton Thomas Hampson zijn opwachting maakte. De Nederlandse mezzosopraan Tania Kross was speciale gast.

Algemeen Dagblad, 20 augustus 2007

Hundreds of boats with classical music fans float in the Prinsengracht canal in Amsterdam, Netherlands, 18 August 2007, for the 26th edition of the Prinsengracht concert. Baritone Thomas Hampson and mezzosoprano Tania Kross perform on a pontoon at the best visited classical concert of the year.

Empas (South Corea), August 20, 2007

Concierto en Holanda de música clásica que esperan la actuación del baritono Thomas Hampson y la mezzosoprano Tania Kross en el canal Prinsengracht de Amsterdam, Holanda.

'Mijn hele dag staat in het teken van dat ene uur op het toneel'' 

Ik ontmoet de mezzosopraan in de Rotterdamse Willem de Kooning Academie. Al van verre zie ik haar zitten in een hoekje van een van de leslokalen:  klein en slank, in een strakke overhemdjurk en dito spijkerbroek. Het krullende haar omlijst haar gezicht als een stralenkrans. Volgens collega's heeft ze 'de lach aan haar kont'. Ze is ook een vechter:  'Ik zit in een heel competitieve business, maar het grootste gevecht heb je met jezelf'.

Zing 

"Ik heb altijd gezongen. Mijn moeder zei dat ik 'op toonhoogte uit haar lichaam kwam'! Als kind zong ik de hele dag. Ik weet nog dat mijn vader riep:"Kun je ook een keer je mond houden ?!" Mijn ouders zij dol op muziek en hebben veel gezongen. Maar het is niet zo dat ik uit een muzikale familie kom en dat 'het daardoor is gekomen'. Wel hebben ze me altijd enorm gestimuleerd. Ik houd van alle soorten muziek: dansmuziek, pop, jazz, hardrock. Ik ben dol op vrouwelijke artiesten als Alanis Morissette en Tracy Chapman; ik ga graag naar het North Sea Jazz Festival, ben daar naar het concert van James Brown geweest. Ik was geschokt toen ik hoorde dat hij was overleden. Maar mijn passie ligt bij klassieke muziek. Mijn hart gaat uit naar opera. Als meisje zong ik mee als sopraan in een vierstemmig klassiek koor. Prachtig, die missen van Mozart en Mendelssohn. Hoe kan het bestaan, dacht ik, dat daar een opleiding voor is ? Dat ga ik doen ! En anders informatica, want dat wou mijn vader graag. Maar toen hij merkte dat ik meer talent had voor zang, heeft hij me volledig vrijgelaten. Eerst had ik een hoge sopraanstem omdat ik nog een jong meisje was. Maar in rockbandjes kon ik een heel lage borststem opzetten voor de blues. Dankzij mijn zangstudie heb ik het gat tussen die verschillende stemmen kunnen dichten. Nu ben ik mezzosopraan. Mijn lievelingsrol is die van Carmen. Elke keer als de ouverture wordt ingezet, denk ik: jaaa!  Die opera gaat niet, zoals mensen denken, over de liefde, maar over de vrijheid. Daar vecht Carmen voor, en dat vind ik prachtig, zeker voor een vrouw in die tijd.

Vecht

"Zie Carmen!  Absoluut. Ik leef niet passief, zo van: 'dat overkomt mij' Nee, ik creëer mijn kansen. Ik vecht ervoor en ik behoud mijn plek. Maar niet over andermans rug, niet door iemand anders uit te schakelen. Ik zit in een heel competitieve business. Maar het grote gevecht heb je met jezelf. Om elke keer dat stapje verder te doen, echt beter te zijn, keuzes te maken: Met wie omring ik mij? Wie vertrouw ik ? Door wie laat ik me adviseren om verder te komen ?  Alles in dit vak is heel "ik"- gericht, het is heel egoïstisch. Op het toneel geef je alles, maar dan ook echt alles. Toch is het bij mij in balans. Mensen die met mij of voor mij werken, zoals agentschappen, het management en de platenmaatschappij zijn er allemaal op gericht dat Tania het goed doet ! Maar het is mijn verantwoordelijk om dat waar te maken. Een enorme klus... En dan heb je nog dat andere gevecht: Wat wil ik in het leven bereiken ? Wil ik kinderen ? Kan ik wel een privéleven hebben ?  Met een man ? Alle kan - een kwestie van plannen, je dagen goed indelen. En wanneer je iets doet, daar ook echt mee bezig zijn. Over die man straks meer. Want met hem ik geen gevecht. Wel met mijn gewicht!  Althans gehad.... Dat operazangers dik moeten zijn 'voor het volume van de stem' is een misverstand. Ze zijn gewoon vaak te dik omdat ze vóór het optreden niet kunnen eten vanwege de lichamelijke inspanning op het toneel. Na de voorstelling halen ze die schade dan in. Sommige restaurants spelen daar op in, met late openingstijden. Als je klaar bent met de schmink is het een uur of twaalf. Daarna ga je aan tafel. En kort daarop naar bed. Dus al dat eten blijft op je lijf hangen. Vooral in Hannover hadden ze er een handje van. Het ging geleidelijk, ik had het niet in de gaten. Tot een bepaald moment. Er is tweeëntwintig kilo af. Nu eet ik 's middags warm en ik beweeg veel.  Ik zit veel lekkerder in mijn vel. Ja, alles is nog strak omdat ik jong ben. Het was het gevecht waard!

Huil

"Ik huil niet snel als ik mijn teen stoot. Maar in mijn vak ben ik steeds bezig me in te leven, ook in anderen. Soms is dat medeleven fijn, maar vaak is het ook moeilijk; dan ga ik er te veel in mee. Zoals tijdens Madama Butterfly. Daarin speel ik Suzuki, de bediende die erbij staat als Madama Butterfly afscheid neemt van haar kind. Iedere keer als Butterfly tegen dat kind zei: "Kijk naar mij! Kíjk naar mijn gezicht! Ik hóu van je. Ik ben jouw moeder!  was ik in tranen. Gelukkig hoefde ik daarna niet meer te zingen, haha !  O, dat afscheid van dat kind met die mooie muziek! Ongelooflijk, zoals dat je elke keer weer kan raken. Alsof het een truc is!  Met sommige films heb ik het ook. Ik ben nu voor een paar dagen terug uit Cardiff waar ik coaching en zo krijg, en ik dacht: thuis ga ik lekker kijken naar La Meglio Gioventú, die Italiaanse film. Ik heb gejankt! Er zat een bepaald melodietje in en als dat terugkwam, kon ik mijn tranen niet bedwingen. Het gaat bij mij toch vaak om de combinatie van een verhaal met muziek. Met boeken heb ik het minder. Misschien omdat er weinig boeken in mijn eigen taal bestaan. Daardoor blijft er altijd een soort afstand. Een boek dat me wel ontzettend heeft geraakt, is in het Papiaments geschreven: Slaaf en Meester (Katibu di Shon) van Carel de Haseth; daar maak ik op dit moment een opera van. Die taal zit heel dicht bij mijn ware emoties."

 Bid

"Ik ben rooms-katholiek opgevoed en heb daar altijd een beetje mee geworsteld. Ik geloof in God, maar niet in religie. God zit in ons allen, vind ik. Niet daarbuiten. Je moet een zodanig leven leiden dat je jezelf God mag noemen. Dat bidden is door iemand bedacht. Mijn kracht, drive, motivatie, liefde en dankbaarheid: dat is mijn vorm van bidden, als ik op het toneel sta en alles geef. Intussen voel ik de wisselwerking met het publiek, waaronder zich misschien mensen bevinden die zorgen hebben; dat ervaar ik bijna als iets religieus, zo mooi en positief kan het zijn. Laatst heb ik een concert gegeven in Theater de Veste in Delft. Het werd uitgezonden voor de ziekenomroep. Ik dacht: als er nu één persoon in dat ziekenhuis één minuut vergeet dat 'ie daar ligt, dan heb ik het goed gedaan. Zo ervaar ik bidden. Je moet gewoon je leven leiden en je liefde willen delen met anderen. Zoals die keer toen ik Carmen zong in Stuttgart: zo waarzinnig. Ik voelde die dankbaarheid door mijn lichaam stromen als een soort zegening. Dat ik dit kan ! Dankzij de god in mezelf. En die god zie ik ook bij anderen : niet als iemand die dáár is terwijl wij hier van alles doen in Zijn naam. Ik heb altijd een hekel gehad aan dat soort gemakzucht. Ja, dacht ik dan: je kunt hier nu wel zitten bidden voor betere tijden, maar als je gewoon een baan gaat zoeken, kom je ook een heel eind.

Lach

'Ik heb de lach aan mijn kont. Dat heb ik niet zelf bedacht, dat wordt over mij gezegd. Ook bij de opera. Ik heb een komische timing, ben geschikt voor Rossini-opera's. Ik vind het waanzinnig leuk om uit te zoeken wat werkt en niet werkt op het toneel. Ik lach graag en maak mensen graag aan het lachen. Bij mijn vriendinnen ben ik een soort clown. Lachen is een gezonde bezigheid. Bij ons thuis werd ook veel gelachen. Mijn broer, die drie jaar ouder is dan ik, heeft dezelfde soort humor als ik. Wat heb ik een leuke tijd met hem gehad!  Nog steeds. Vandaag stuurde hij foto's op vanuit Curacao, waar hij woont. Die foto's heb ik altijd bij me. Hij heeft net een dochtertje, het eerste klein- en achterkleinkind in de familie. Als ik alleen al aan haar denk, moet ik lachen. Als ik een zware dag gehad heb, kijk altijd naar een bepaald filmpje van haar: daarop zie je Lea, zes maanden oud, met mijn broer die met haar dolt. Ik vind het ontzettend jammer dat ik haar niet vaker zie. Als het even kan, laat ik ze overkomen.  Ik moet ook erg lachen om Engelse humor, heerlijk !  Keeping up appearances, daar is mijn moeder ook dol op.  Ja, mijn ouders wonen hier, ze wilden eens meemaken wat ik hier allemaal doe, niet alleen door de telefoon horen hoe goed het met me ging. Mijn moeder wordt tijdens concerten voortdurend aangesproken, want we lijken op elkaar. Straks, als ze met pensioen zijn, gaan ze weer terug. En o ja, laatst zag ik een film, een megahit in Engeland:  Hot fuzz. Ik heb in tijden niet zo gelachen.

Werk

"Als kind was ik al erg druk, in de zin van 'altijd bezig'. Mijn ouders boden van alles aan met het idee: dan kiest ze vanzelf wel iets uit. Maar nee hoor, mevrouw wilde alles doen: tennis, padvinderij, zeilen, ballet, tekenen, alles. Een goede basis. Want voor opera moet je veel kunnen. Ik schilder ook nog steeds, als hobby. Mijn werk betekent alles voor me. zelf in hoe ik me kleed: altijd een sjaal om, ook met lekker weer. Ik ga nooit uit, vanwege het lawaai en de rook, en ik leid een heel regelmatig bestaan, allemaal om mijn stem te onderhouden. Mijn hele dag staat in het teken van die paar uur 's avonds op het toneel. Als ik een concert heb, beschik ik per dag over meer vrije tijd dan iemand met een doorsnee baan, want een concert duurt anderhalf uur, maar mijn hele leven is op die anderhalf uur gericht. Ik ben al heel vroeg begonnen met audities, concoursen en concerten. Het is heel ongemerkt gegaan, maar ik kreeg een steeds vollere agenda. Ik ben bevoorrecht, al is het heel hard werken. De laatste tijd denk ik vaak: hou je hoofd erbij, niet te veel aannemen. Durf nee te zeggen. Ik heb een heel goede manager met wie ik alles overleg. Zij kan heel goed inschatten wat ik wel en niet moet doen: 'Hier wordt je voor gevraagd, waar kiezen we voor, hoe plannen we het in?'  Carrièreplanning is heel belangrijk. Want ik kan wel op alles ja zeggen, maar dan heb ik binnen twee jaar een burn-out. Nee, mijn werk gaat niet ten koste van mijn privéleven. Als je het goed indeelt, kun je alles aan. Er is een man in mijn leven. Hij heeft een hele klus